BALLIK KOYMA

     Kuluçkalık üzerine ballık bütün çerçevelerle beraber konulmalıdır. Ballıktan alınan 2 çerçeve ile kuluçkalıktaki başta ve sonda bulunan peteklerin yanındaki petekli çerçeveler ile yer değiştirilir. böylece kuluçkalıktaki ana arı bu boş peteklere yavrulama yapar. Bu işlem yapılmazsa ana arı ballıktaki çerçevelere yumurtlama yapar ve ballıktaki petekler esmerleşir. Bu işlemden sonra 3-4 gün arayla kontroller devam etmelidir.

     Bol miktarda nektar geldiği zaman ballık 2 haftada dolabilir. Ya bu ballar alınmalıdır ya da 2. bir ballık konulmalıdır.
2. ballık konulacaksa 10 boş çerçevesiyle kuluçkalıkla 1. ballık arasına konmalıdır.
Balları alıcaksanız alıp süzmeniz gerekir. Bal akışı sırasında kovanlar kovanlar sık sık açılmamalıdır.
İlkbaharda ana nektar akımı 3 ila 4 hafta sürer. Bu süreçte kovan bölmek ve oğul almak doğru değildir.

Ana Arı Izgarası: Bal mevsimi başlayınca kuluçkalıkla ballık arasına konmalıdır. Böylece ana arı kuluçkalıktan çıkıp ballığa yumurtlama yapamaz.

Petek İşleme: 1,5 kg her koloni için 21-22 temel peteği işlemeleri sağlanmalıdır. Peteği işleme işi nektar akımı öncesinde bitirilmelidir. Bitmez ise nektar akımı öneminde arı bal depo etmesi gerekirken petek yapar. Arıya şerbet verilirse petek işleme işi yaptırılmış olur. Balmumu salgılayan arı vücut proteinini kaybedeceğinden arılara polen takviyesi de yapılmalıdır.

ANA ARI VERİLECEK KOVANIN ÇERÇEVELERİNİN SIRALAMASI

1- Ballı, 2-Polenli, 3- Kapalı yavrulu, 4- Açık yavrulu, 5- Ana arı kafesinin yerleştirildiği açık yavrulu çerçeve, 6-Şurupluk sıralamasıyla konulmalıdır.

Ana arı 75 yumurtlamadan sonra dinlenmeye çekilir. Bu süre zarfında genç işci arılar ana arıyı ağzıdan beslerler.

Fakat 2-12 günlük işci arı yoksa ana arı beslenemez  ve işci arılar ana arıyı öldürürler.

Sonra da yalancı ana arı yaparlar. Bu durmda yalancı ana arı silkelenerek kovandan uzaklaştırılmalı ve kovana genç işci arılı çerçeve takviyesi yapılmalıdır.

Arılar ilkbaharda oğul igüdüsüyle 100 civarında ana arı hücresi oluşturur. Bu sebeple oğul üretimi olmayan koloniler oluşturulmalıdır.

Ana arı gözü olan kovanlarda arı oğla gitmeden 4 çıtası bölünüp ayrı bir kovana alınarak yeni bir koloni oluşturulmalıdır.Bu ayrılan koloniye yeni ana arı verilmelidir.

Ana arısız kovanlarda yavru ve döllü yumurta olmayacağından yeni ana arı verilen kovana genç işci arılı çerçeve nakli yapılmalıdır.

Ana arısı ölen kovan kendi anasının  oluşması beklenir ve tarlacı arıların meydana gelmesi 60 günü geçer. Bu da mevsimin geçmesi demektir. Yani geç kalınmış olur.

Bunu önlemek için ruşet kovanlarda üretülen ana arı kovana verilmelidir.

Kovanda ana arının yeni ve kaliteli olduğunu  peteğe bakarak anlayabilirsiniz. Petekte düzenli ve kapalı yumurtalar olmuşsa bu kovanın ana arısı verimli ve genç demektir.

ANA ARISIZ KOLONİLERE ANA ARI VERME

Kovanlardaki ana arı yaşlı ise öldürülmesi gerekir. Yaşlı ana arı düzenli olarak yumurta atmaz. Düzensiz olarak aralıklarla sağa sola yumurta atar. BU şekilde ana arının yaşlı olduğunu anlayabilirsiniz.

Öldürülen yaşlı ana arı kovandan atıldıkdan 4 gün sonra kovanda bulunan tüm ana arı memeleri imha edilir.

Ana arı kafesi iki açık yavrusu olan kuluçkalık çerçevelerin arasına çıkış deliği üstte olacak şekilde yerleştirilmelidir.

Ana arının kokusu kovana hakim oluncaya kadar ana arı kafesten çıkarılmaz. Ana arı kafesinde işci arı bulunmamalıdır. Çünkü yabancı işci arılar koku salgılar ve kovandaki diğer işci arılar bu kokudan dolayı alarma geçerler. Bu durumda yeni ana arıyı kovana kabul ettirmeyi zorlaştırır. 3-4 gün sonra işci arılar yeni ana arıya alışırlar.

Ana arı verilmeden 1 gün önce ve ana arı verildikten bir kaç gün sonra teşvik şuruplaması yapılır. Ana arı kafesinde iken işci arılar ana arıyı besleyebilmelidir ama ana arı kafesine girmemeler.

Ana arı verilen kafes 3-4 gün rahatsız edilmemelidir.

Ana arı bu süre zarfında etrafa koku yayarak kendini kabul ettirir. Ana arısız kovanda işci arılar saldırganlaşır, düzensiz çalışırlar. İşci arılar aynı zamanda ana arı yüksüğü yaparlar. Yapılan bu 3-4 yüksükten sadece bir ana arı kalır. İşci arılar diğer yüksüklerin etrafını çevirerek ısının yükselmesini sağlayıp ana arıları öldürmüş olurlar.

Kovana Ana Arı Verme:

Ana arı verilecek kovanda yalancı ana arı, ana arı, ana arı yüksüğü ve günlük yumurta olmamalıdır. Ana arı verilecek koloni 5-6 çerçeveli olmalıdır.

Ana arısız 6 gün beklenir, 6 gün sora varsa kovandaki bütün ana arı yüksükleri bozulur.

Kafesteki işci çıkarılr çıkarıldıktan sonra ana arı açık yavru gözlü 2 peteğin arasına verilir. Ana arı kafesinin  kek kısmı aşağıya bakmalıdır. 1 gün sonra ana arı kafesten çıkarılır. Kabul edilmezse tekrar kafese alınır 1 gün daha beklenir ve tekrar kafesten çıkarılır.

Güçlü Kolonilere Ana Arıyı Kabul Ettirmek:

Güçlü koloniye ana arıyı kabul ettirmek için koloni önce ikiye bölünür. Anasız kalan koloniye ana kazandırılır.  Koloni tekrar birleştirilir.

İLKBAHARDA   ANA  ARI  KONTROLÜ

Kovanlarda ana arı aranmalı, bulmak için kalabalık peteklere bakılmalıdır.

Arılar polen getiriyorsa ve günlük yumurta varsa ana arıyı aramaya gerek yoktur. Fakat günlük yumurta –larva yoksa ve erkek arı gözleri çoğalıyorsa – ana arı yoksa kovanda yalancı ana tehlikesi var demektir. Kovana ana arı verilmelidir.

İlkbaharda ANA ARI kontrolünde;

1-Peteklerde erkek arı gözü fazlaysa ve yumurtalar dağınık bir şekilde ise ANA ARI YAŞLIDIR.  Daha  sonraki  ana arı yetiştirme dönemlerinde bu koloninin ANA ARISI değiştirilmelidir.

2-Peteklerde yumurta yoksa ama ana arı varsa bu ana YENİ ANA ARIDIR. Çiftleştikten sonra        yumurtlayacaktır.

3- Yumurtalı kısmın alt kenarında ana arı memesi var ise OĞULA gidecektir.

Kovanınız iki katlı ise koloniler kışı genellikle üst katta geçirebilir. Bu sebeple arıların nerde kışladığı belirlenmelidir. Daha sonra çerçeveler hızlıca kontrol edilip çerçevelerde yavru olup olmadığına bakılmalıdır. Yeterince kuluçkalıkta yavru varsa ana arının var demektir.

Erken ilkbaharda ana arı yetiştirilmediği için bu dönemde ana arısız oldukları tespit edilen güçlü veya zayıf koloniler, ana arısı iyi zayıf kolonilerle birleştirilmelidir.

Ana arısı olmayan kovanlar her gün 1 metre ana arısı olan zayıf kolonili kovana yaklaştırılmalıdır. Yaklaştırma gerçekleşince ana arısı olan kovana bir rampa konur ve diğer kovandaki arılar buraya silkelenir.

Oğul verecek kovanlar güçlü olur. Bu kovanlardan zayıf kovanlara takviye yapılabilir. Zayıflayan bu kovanlara ballık takviyesi yapılabilir.

İLKBAHARDA YAPILMASI GEREKEN ÇERÇEVE KONTROLÜ

Arılı ve ballı çerçeveler temiz bir kovana yerleştirilmelidir. Kovan temizlendikten ve kuruduktan sonra çerçeveler tekrar eski kovana konulmalıdır.

Ana arı düşerse de kovanın içine düşsün diye çerçeveler kontrol sırasında kovanın üzerinde tutulmalıdır.

Yavrulu çerçevelerdeki yavruları üşütmemek için tek tek alınıp tekrar çerçeveler aynı yerine konulmalıdır.

Siyah petekli çerçeveler alınıp eritilerek mum yapılabilinir. Çünkü siyahlaşmış peteklerde yavru gözleri küçülür. Bunlarda bakteri ve mantar sporları barındırıyorsa larvalar iyi gelişemez. Açık renkli yeni peteklerle çalışılmalıdır.

 Kırılmış, esmerleşmiş çerçevelere ana arı yavru bırakmak istemez bu sebeple kötü çerçeveler alınıp yerine yenisi konulmalıdır.

Geçen yıldan kalma petek verilmeyecekse yeni petekler son konulmalıdır.

Kovandaki petekler eksik veya kırılmışsa işci arılar bu peteklere erkek arı gözü yaparlar kovanda erkek arı çoğalır.

Kovanda 4-5 çerçeveden fazla arılı çerçeve var ise arının durumu iyi demektir. 4-5 çerçeveden az ise birleştirme yapılmalıdır.

Kovanda işçi arı ne kadar fazlaysa kovan o kadar fazladır. Kovanda erkek arının fazla olması istenmeyen bir durumdur. Genç  ana arı olursa erkek arı miktarı az olur.

Sır tarağı ile alınan petekler deformedir. Petek derinliği fazla olur ise ana arı yumurta atamaz. Bu sebeple petekler bıçakla traşlanmalıdır.

İLKBAHARDA DİP TAHTASININ KONTROLÜ

Kovan kapağı yavaşça kaldırılır kovanın içine üstten hafifçe körükle duman verilir. Çerçeveler propolis ile kaplı olacağından el demiri ile çerçeveler çıkarılır ve kontrollere başlanır. İç kapaktaki arılar kovana girsin diye iç kapak gire konur. Hafif duman verilerek kovanların kuluçkalıkları dip tahtasından ayrılır ve temizlenir.  Olabildiğince çabuk yapılmalı bu işlemler.

Temizlikten sonra dip tahtası çıkarılır, ölmüş arılara bakılır. Ölü arıların bir su bardağı kadar olması normaldir.

Dip tahtasından temizlenen artıklar ya gömülmeli ya da yakılmalıdır. Kovanın çevresine bırakılırsa yağmacılığa sebep olabilir. Dip tahtası arılar uçuşa çıktığında değiştirilmelidir.

Dip tahtasında petek kırıntıları varsa kovanda açlık olasılığı var demektir.

Dip tahtasında şeker kırıntısı var ise bal donmuş demektir arılara şurup verilmelidir.

Çiçek tozu varsa ana arının yumurta yapması için yeni çerçerve konulmalıdır.

Kovan içinde ve uçuş tahtasında dışkı varsa dizanteriden şüphelenilmelidir.

Dip tahtasında güve kozaları varsa bu petekler alınmalı ve yerine temiz ballı çerçeveler konmalıdır.

Dip tahtasını dezenfekte  etmek için % 5’lik sodalı su  ile veya hidrojen peroksitli su ile silinmelidir.

 

İLKBAHARDA  KOVANLARDA YAPILMASI GEREKEN KONTROLLER

   Erken ilkbaharda hava sıcaklıkları düşükse kovanlar dışarıdan kontrol edilmelidir. Akşamüzeri bütün arılar kova girdikten sonra kovana hafifçe vurularak kovandan gelen sesler dinlenmelidir. Gelen ses güçlüyse arı kolonisinin güçlü olduğu, ses zayıf geliyorsa veya hiç ses gelmiyorsa koloninin zayıf olduğu ya da söndüğü anlamına gelir. Zafıf ses geliyorsa koloni anasız da kalmış olabilir.

   Kovan içinden kuru yaprak sesi gelmesi, dip tahtasının üzerinde petek kırıntıları ve ölü arı varsa bu koloninin aç kaldığına işarettir.

   Erken ilkbahar bakımı, bölgelerimize göre değişkenlik gösterse de, Türkiye’de genellikle mart ayının      başında yapılır.  Özellikle erik ağacının çiçeklenmesi ilkbahar kontrolleri için bir işarettir.

 Sıcaklıklar 15-20 ⁰ C olduğu bir günde saat 11-15 arası, güneşli bir günde kovanlar açılabilir.

1-Yağmurlu, soğuk,  rüzgarlı günlerde kovanlar açılmamalıdır. 

2-Kovanı açmadan önce malzemeler hazırlanmalı, sakin hareket edilmeli, parfüm benzeri esanslar                    kullanılmamalıdır.

3-Güneşli ve sıcak bir günde açılan kovanlara maskesiz gidilmemelidir.

4-Körük yakılmalı, çalışma yaparken uçuş deliği kapatılmamalıdır.

5-Çalışırken Güneşi arkamıza almalıyız.

6-Sakin ve yavaş çalışmaya başlamadan önce kovan kapalıyken giriş deliğinden duman verilmelidir.

7-Ana arının ikinci çerçevede olma ihtimali az olduğu için kontrollere ikinci çerçeveden başlanmalıdır.

8-Ballı petekler dışarıda bırakılmamalı, şerbet etrafa dökülmemelidir. Yağmacılığa sebep olur.

9-Yavruları üşütmemek amacıyla kovan kapağı 5-15 dakika açık bırakılmalıdır. Arılık üşürse larva ve pupa      dönemindeki arılar ölür. Arılarda yavru üretimi azalır.

10-Kovana girip çıkan arılara bakılmalı, yağmacılık var mı? bakılmalı, kovan çevresindeki zararlı hayvanlara      bakılmalı,uçuş tahtasında nosema, sarı renkli dışkı(dizanteri belirtisidir) var mı? bakılmalıdır.

11-Kovanlara rüzgar zarar veriyor mu? Bakılmalıdır.